Yoga en kanker zijn twee woorden die je een paar jaar geleden niet snel in één zin las. Dat verandert. Steeds vaker wordt yoga serieus genomen als steun bij en na kanker, en in het UMC Utrecht loopt inmiddels een studie die uitzoekt of yoga concrete lichamelijke klachten kan verminderen. Wij doken erin.

Wat onderzoekt de COBRA-studie?

Dat onderzoek raakt ons rechtstreeks: MIKA werkt samen met het UMC Utrecht aan de COBRA-studie. Deze studie onderzoekt of yoga spier- en gewrichtsklachten kan verminderen bij vrouwen die anti-hormonale therapie krijgen na borstkanker. Die klachten komen voor bij ongeveer de helft van de vrouwen die deze therapie volgen, en zijn voor zo’n dertig procent van hen reden om er vroegtijdig mee te stoppen, ook al verlaagt de behandeling het risico op terugkeer van de tumor flink.

Deelneemsters aan deze studie worden door loting verdeeld over een yogagroep en een controlegroep. De yogagroep start na loting direct met een yogaprogramma van vier maanden bij een yoga- of sportschool in de buurt, de controlegroep volgt hetzelfde programma vier maanden later live-online. Aan het begin en einde van die periode vinden metingen plaats, zoals balans- en krachttests, vragenlijsten en korte vraaggesprekken. Het onderzoek wordt uitgevoerd door het UMC Utrecht, in samenwerking met meerdere wervende centra door Nederland.

Waarom zou yoga hierbij kunnen helpen?

Epidemioloog Evelyn Monninkhof, hoofdonderzoeker van de COBRA-studie, legt uit dat pijnstilling op dit moment de enige beschikbare optie is tegen spier- en gewrichtsklachten door hormoontherapie, en dat er ruimte is voor een aanvullende aanpak, omdat pijnstilling vaak ineffectief blijkt. De gedachte achter het onderzoek is dat yoga zowel fysiek als mentaal werkt, door fysieke oefeningen en ontspanning: verbeterde ademhaling zou via het zenuwstelsel kunnen bijdragen aan het doorbreken van de pijncyclus.

Dat sluit aan bij waar yoga vaak sterk in is: aandacht terugbrengen in het lichaam, voelen wat wel en niet nodig is, en merken waar de eigen grenzen liggen. Wetenschap en ervaring wijzen hier dezelfde kant op.

Ook elders wordt dit onderzocht

Nederland is niet het enige land waar deze vraag speelt. In de Verenigde Staten onderzocht het gerenommeerde YOCAS-onderzoeksprogramma van de University of Rochester het effect van yoga bij vrouwen die hormoontherapie kregen na borstkanker, in een landelijke trial op meerdere locaties. In deze studie kregen vrouwen in de yogagroep een yogaprogramma van 4 weken, en de vrouwen in de controlegroep gingen geen yoga doen. Vrouwen in de yogagroep lieten een grotere afname zien van pijn, spierklachten en algeheel lichamelijk ongemak dan de controlegroep. Dat sluit mooi aan bij waar de COBRA-studie ook op inzet: yoga als waardevolle aanvulling bij precies dit soort klachten. Daarnaast duurt het yogaprogramma van de COBRA studie 18 weken, waardoor een langduriger effect van yoga kan worden gemeten.

De COBRA-studie loopt nog, deelname aan de studie is nog mogelijk. De resultaten worden eind 2027/begin 2028 verwacht. Wat er tot nu toe is gepubliceerd, laat vooral de opzet en het waarom van het onderzoek zien. Dat maakt het extra de moeite waard om dit onderzoek te blijven volgen: de opzet met een gerandomiseerde controlegroep gaat straks een helder antwoord geven op de vraag hoeveel verschil yoga hier maakt.

MIKA en de wetenschap achter yoga

Bij MIKA geloven we dat yoga meer is dan een trend, en onderzoek als de COBRA-studie laat precies zien waarom die aandacht voor bewijs ertoe doet. Onze samenwerking met het UMC Utrecht gaat verder dan alleen interesse: deelneemsters aan de studie kunnen het yogaprogramma bij ons volgen. Zo zien we van dichtbij wat yoga kan betekenen voor vrouwen die met de gevolgen van hormoontherapie te maken hebben, en dragen we ons steentje bij aan onderzoek dat straks voor veel meer mensen relevant kan zijn.

Bronnen

Veenhuizen, S.G.A. e.a. (2026). Effect of yoga on musculoskeletal complaints in women during endocrine treatment for breast cancer: protocol of the randomised controlled COBRA trial. BMJ Open, 16(6), e117251. https://bmjopen.bmj.com/content/16/6/e117251.abstract

Peppone, L.J., Janelsins, M.C., Kamen, C. e.a. (2015). The effect of YOCAS yoga for musculoskeletal symptoms among breast cancer survivors on hormonal therapy. Breast Cancer Research and Treatment. https://link.springer.com/article/10.1007/s10549-015-3351-1

COBRA-studie, UMC Utrecht. https://cobrastudie.nl